คุณสมบัติของเกล็ดปลาในงานศิลปประดิษฐ์

คุณสมบัติของเกล็ดปลาในงานศิลปประดิษฐ์

เกล็ดปลาทุกชนิด มีคุณสมบัติในการดูดสี และกลิ่น จึงสามารถนำมาย้อมสีและอบกลิ่นหอมได้ เกล็ดปลาที่เหมาะสำหรับทำสิ่งประดิษฐ์ต่างๆ ควรเป็นเกล็ดปลาที่มีพื้นผิวสาก

ลักษณะของเกล็ดปลาที่มีผิวสาก ขอบเกล็ดบางใส มีสันเป็นแกนหนา พื้นผิวเกล็ดมีลักษณะสากมือเมื่อสัมผัส เนื่องจากมีหนามเล็กๆ โดยเฉพาะบริเวณแกนกลางของเกล็ด หนามที่ผิวเกล็ดช่วยให้เกล็ดดูดซึมสีและกลิ่นได้ดีติดทนนาน ส่วนสันที่เป็นแกนหนา ช่วยให้เกล็ดปลามีคุณสมบัติในการคงรูปทรง

เกล็ดปลาที่อยู่ในกลุ่มนี้และมีปริมาณมากพอที่จะนำมาทำในเชิงการค้า ได้แก่ เกล็ดปลากระพง ปลาครืดคราด ปลากระบอก เป็นต้น

ประเภทของเกล็ดปลากับการใช้งาน
เกล็ดปลากระพง

ปลากระพงขาว ขอบเกล็ดบางใส สันเกล็ดแข็งทรงรูป เหมาะกับการนำมาทำดอกไม้เครื่องประดับของที่ระลึก

เกล็ดปลาครืดคราด

ขอบเกล็ดหนาแข็ง แกนมีลายริ้ว ขนานกับเกล็ด เมื่อย้อมสีแล้ว บริเวณสันเกล็ดจะเป็นลายเส้นสวยงาม เหมาะกับการทำกุหลาบและไม้ประดับประเภทบอนไซ

ขั้นตอนการฟอกเกล็ดปลา

เกล็ดปลาสด

เลือกเศษ เนื้อหนัง ครีบออกทิ้ง ล้างจนหมดเลือด เอาเมือกคาวออกด้วยการฟอกด้วยผงซักฟอก (เกล็ดปลา 2 กก. ต่อ ผงซักฟอก 1 ช้อนโต๊ะ) ล้างเอาเมือกออก และแช่ผงซักฟอกทิ้งไว้ 10 - 12 ชั่วโมง ล้างจนหมดกลิ่นคาวและเกล็ดขาวสะอาด แช่น้ำทิ้งไว้อีก 8 -10 ชั่วโมง สรงขึ้นตะแกรง ผึ่งลมให้แห้งสนิท

คัดแยกขนาด

เก็บไว้หรือย้อมสีตามต้องการ ขนาดและน้ำหนัก ของเกล็ดปลา เกล็ดปลาที่ผ่านการฟอกแล้ว จะนำมาคัดแยกเป็นขนาดต่างๆ รวม 7 ขนาดด้วยกัน

เบอร์	ความกว้าง-ยาว(มิลลิเมตร)	กรัมต่อ 100 เกล็ด
เบอร์ 1	25x27	21.89
เบอร์ 2	20x23	14.10
เบอร์ 3	19x21	9.65
เบอร์ 4	17x18	3.75
เบอร์ 5	15x16	2.53
เบอร์ 6	13x14	1.90
เบอร์ 7	11x12	1.86

การย้อมสีเกล็ดปลา
เกล็ดปลามีคุณสมบัติในการดูดสีได้ดี สามารถย้อมติดสีได้ง่ายด้วยสีย้อมเย็น โดยยังคงคุณสมบัติความมันวาวคงเดิม

วิธีการ

การย้อมสีอ่อน

- เกล็ดปลา 500 กรัม
- สีย้อมชนิดผง 2 มิลลิกรัม
- น้ำสะอาด 5 ลิตร

การย้อมสีแก่

- ให้เพิ่มปริมาณสีย้อมเป็น 5 มิลลิกรัม ขั้นตอน

1. นำสีผสมกับน้ำละลายให้หมดเม็ดสี
2. นำเกล็ดปลาลงแช่นาน 3-4 ชั่วโมง หรือจนกว่าเกล็ดปลาจะดูดสีจนน้ำใส
3. สรงขึ้นให้สะเด็ดน้ำ ผึ่งลมจนแห้ง

วัสดุและอุปกรณ์

วัสดุอุปกรณ์ที่ใช้ในการทำสิ่งประดิษฐ์จากเกล็ดปลามีหลายอย่างด้วยกันในที่นี้จะแนะนำอุปกรณ์ที่จำเป็นสำหรับการประดิษฐ์ ได้แก่

1. กาวพลาสติก ปัจจุบันอยู่ในรูปของกาวร้อน ใช้สำหรับประกอบเกล็ดปลาเข้าเป็นรูปร่างตามที่ต้องการ

2. ลวด ใช้สำหรับดามเกล็ดปลาเข้าเป็นกลีบดอก หรือใช้ในการเข้าช่อลวดที่ใช้มีเบอร์ 16 18 20 22 24 26 28 และ 30 บางครั้งใช้ลวดที่เลาะจากมุ้งลวด ซึ่งเส้นจะบางมาก
3. ปากคีบปลายแหลม ช่วยให้จับเกล็ดปลาขนาดเล็กหรือจัดรูปร่างตามต้องการ

4. กรรไกร เพื่อตัดเกล็ดปลาเป็นรูปร่างต่างๆ
5. ฟลอร่าเทป สำหรับพันก้าน การพันฟลอร่าเทปต้องดึงให้ตึงเรียบ ถ้าพันลวดขนาดเล็กมากต้องตัดครึ่งเพื่อไม่ให้ก้านหนาเกินไป

6. สำลี ใช้สำหรับทำดอกตูม เสริมโคนดอกตูม

7. เกสร สำหรับประกอบดอกไม้ บางชนิดต้องประดิษฐ์ขึ้นเอง เพราะไม่มีจำหน่าย วัสดุที่ใช้ทำ ได้แก่ กระดาษสา ป่านศรนารายณ์ แป้งมัน แป้งข้าวเจ้า กาว สี ด้าย เป็นต้น

ดอกไม้เข้าช่อ

รูปทรงของเกล็ดปลามีลักษณะคล้ายกลีบดอกไม้ เมื่อทำการฟอกแล้ว สามารถย้อมได้สีสรรสวยงาม เกล็ดปลาทุกขนาดนำมาประดิษฐ์เป็นดอกไม้เข้าช่อได้หลากหลายรูปแบบ หลังจากการเข้าช่อดอกแล้ว การนำมาตกแต่งจัดแจกัน จะช่วยให้ดอกไม้จากเกล็ดปลามีคุณค่า และราคาสูงขึ้นด้วย